VIỆT EDEN
ĐỌC SÁCH - NGHE NHẠC NHỚ SÀI GÒN
Trong tác phẩm “Việt Eden Địa đàng hạ giới” (Ngọc Hà-Du Miên, ấn hành 2023) có nhắc đến giai đoạn cuối thập niên 1970 của thế kỷ trước: sự ra đời của ban nhạc Âu Cơ lúc bình minh Little Saigon. Hai tác giả đã “quá cẩn thận” nên đã “phớt qua” nhiều chi tiết khiến người đọc “chỉ đọc qua loa” sẽ không nhìn thấy toàn cảnh và nhất là những tấm lòng của đàn lưu dân Việt ngày ấy.
Là người thường lui tới ga-ra nhà anh Đông Duy những năm tháng ấy, tôi ghi lại một vài chi tiết mà hai tác giả cuốn sách muốn “lướt qua”, không đào sâu. Tôi mong rằng các bạn liên hệ đến giai đoạn này cùng tôi nhắc lại chút kỷ niệm ngọt ngào.
Chỉ mình anh Đông Duy có “chị” còn tất cả mười mấy người đều chưa có “nửa kia”. Anh Khang, anh ruột của nhạc sĩ Trần Quảng Nam bấy giờ mới chăm sóc đặc biệt cho chị Huyền mà thôi.
Trong sách “Việt Eden Địa đàng hạ giới” dành 5 trang từ 241 đến 245 để ghi nhận nhóm Âu Cơ lập ban nhạc và trình diễn sớm nhất (từ 1977). “Đại ca” là nhà báo Đông Duy, “Nhạc… ca” là Trần Quảng Nam vừa sáng tác, vừa chơi guitar; Trịnh Nam Sơn vừa sáng tác và tự hát nhạc mình, chơi Saxo là chính; Hào xếp ban nhạc, Dũng trống. Ngoài Trịnh Nam Sơn hát còn thêm Thanh Sơn và em là Thanh Lâm, phái nam và 4 “tiên nữ”: Huyền (ca sĩ Bích Huyền), Tuyết (ca sĩ Uyên Thy), Bắc, Trúc và những người anh đang cô đơn chăm phần chăm như nhà thơ Hiếu (lùn), Quang (đen) tức thi sĩ Linh Vũ, Vũ Tầm… Bậy (đúng ra là Vũ Tầm Hoan), Đặng Bá Đoàn, I-94 (Họa sư Y) và nhà thơ Du Miên.
Tôi còn nhớ vài bài thơ của Du Miên bấy giờ được Trần Quảng Nam phổ nhạc và Trịnh Nam Sơn cũng có khi dùng lời (ca từ) của Du Miên. Đáng chú ý nhất, và đó cũng là lý do khiến tôi phải viết những giòng này: Ca khúc “Ở lại” nhạc Trần Quảng Nam phổ thơ Du Miên.
Ngoài ca sĩ nhóm Âu Cơ, bài hát này đã được thu âm bởi Sĩ Phú, Khánh Hà, Thanh Hà và Tuấn Anh (cuối bài này, mời mọi người muốn nghe danh ca nào thì cứ “click” vào tên của họ là nghe được).
Lời thơ Du Miên như vầy (và Trần Quảng Nam chỉ “láy” vài chữ thôi):
“Người bỏ tôi đi ngàn đời chia biệt
Đây không còn người biết nói cùng ai
Ngọn đèn xưa không còn người đứng đợi
Cổng trường xưa không còn áo dài bay
“Người bỏ tôi đi mình tôi ở lại
Mây không còn trời đứng mãi chờ ai
Vườn cỏ xưa không còn người đón chờ
Đường nhỏ xưa không còn nắng vàng tươi
Người yêu ơi…
“Người bỏ tôi đi tóc bù tóc rối
Vai xuân thì bánh mật ngả màu đen
Tội cho tôi từ sáng chiều sớm tối
Hết rồi người đâu bóng dáng thân quen
“Người bỏ tôi đi mình tôi ở lại
Đây không còn người, biết hát cùng ai
Một dòng thư đi, một dòng lệ dài
Chờ người hay không còn có mình tôi
Người yêu ơi ...
“Biết hẹn cùng ai cho tôi còn chờ
Biết thề cùng ai cho tôi còn đợi
Thành phố đổi tên nhắc người còn nợ
Cuối cuộc đời xin cho được gần nhau”
SĨ PHÚ
https://www.youtube.com/watch?v=t6zeU1MlyLc
KHÁNH HÀ
https://www.youtube.com/watch?v=Uvi2tzApA20
TUẤN ANH
https://www.youtube.com/watch?v=SRG_-lGo93E
THANH HÀ
https://www.youtube.com/watch?v=3wMcEyyblo8
Tâm-trạng-bảy-lăm của biết bao nhiêu người. Nhưng tôi nhấn mạnh, in đậm câu “Thành phố đổi tên nhắc người còn nợ” để nói về Việt Eden Địa đàng hạ giới của hai tác giả Ngọc Hà và Du Miên.
Nhắc tới đây hẳn nhiều bạn (đã đọc tác phẩm này) thấy ngay món “nợ” với Sài Gòn, thủ đô của nước Nam ta. Thành phố đổi tên, nhắc người còn nợ!
Vài danh ca e ngại “em đổi ca từ câu này nghen! em sợ ở bển làm khó dễ em!” và làm thiệt, chỉnh đổi để khỏi “mất lòng ở bển”!
Thế là 3/1. Tôi yêu Thanh Hà. Cô đi sau, qua trại đảo, nước mắt không còn. Đặt chân tới xứ Cờ Hoa kéo dài những tháng ngày vô vọng. Chỉ khi nghe lời người chị kết nghĩa về "Việt Eden Địa đàng hạ giới" Little Saigon, cô gái hai dòng máu mới bắt đầu thấy được bình an. Và cũng như bao con chim được tự do tung cánh, ngứa cổ cất tiếng hát vang.
Nghe đi nghe lại lời thơ phổ nhạc, đọc tới đọc lui những chữ trải lòng của tác giả, cảm thông vì sao phải viết dưới những từ ngữ rỗng, nhẹ tênh. Để, có người toàn tâm đón nhận, phà hơi Oh! chúng ta đã trọn được ước thề! Anh chỉ nói với em. Em chỉ nói với anh. Vâng, chúng ta đã gầy dựng được Địa đàng hạ giới Little Saigon cho đàn lưu dân Việt!
Du Miên làm bài thơ này năm 1977 tại Santa Ana, trong nhà Đông Duy và Trần Quảng Nam cầm đờn gảy nhịp hát ù ơ rồi cầm bút ghi nốt, thành bài! Buồn. Đương nhiên nhưng chẳng có gì phải “sợ ở bển” cả.
Khi nối kết khúc “Thành phố đổi tên, nhắc người còn nợ” tới các trang 71, 72, 73, 74… của Chương I (Sách đã dẫn), thấy có đoạn (trích):
“…Khi nhìn thấy bản đồ đăng trên tuần báo Sài Gòn, ký giả Rosa Kwong phỏng vấn tác giả bản đồ (là chủ bút tuần báo Sài Gòn):
“- Tại sao gọi là phố mới, phố Sài Gòn?
“- Ở quê nhà Việt Nam, Cộng Sản đổi tên thủ đô Sài Gòn của chúng tôi rồi. Chúng tôi lập khu phố nhỏ, phố mới gọi là phố Sài Gòn. Sài Gòn thủ đô nước tôi lớn và hoa lệ, là “Hòn ngọc Viễn Đông”… Còn ở Westminster đây, bất quá, chúng tôi gom nhau lại thành 1 khu phố nhỏ, một góc chút xíu của Sài Gòn hoa lệ ngày xưa…
“Cô Ký giả gốc Hồng Kông lặng yên một lúc khi thấy Chủ bút báo Sài Gòn rơm rớm nước mắt khi nhắc đến Sài Gòn. Cô gật đầu chào mọi người. Vài ngày sau, trong bài tường thuật ngày 1 tháng 2, 1981 cô gọi khu phố bé tí, phố Sài Gòn của tuần báo Sài Gòn nói trên là “Little bit of Saigon”. Sau này người ta lượt bỏ bớt 2 chữ “bit of”, còn lại “Little Saigon”.
“Danh xưng Little Saigon có từ đó, ngày 1 tháng 2 năm 1981.
(Hết trích)
Đọc đi đọc lại nội dung bài thơ người con gái nhớ người yêu (đã di tản tị nạn 1975), khi Saigon đổi tên, cô hóng tin trong nỗi niềm tuyệt vọng nhưng dịu dàng “nhắc người còn nợ”…
Vâng, tôi biết Du Miên và hàng trăm ngàn người Việt di tản 1975 nhớ mãi món nợ đó: Chưa đòi lại được thì tạo dựng khu phố Little Saigon.
Không phải Du Miên tạo dựng Little Saigon mà người di tản (buồn) 1975 đã khởi dựng Little Saigon!
Và,
Tôi bỗng dung nhớ Khánh Ly hát “Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên” của Nguyễn Đình Toàn:
Sài Gòn ơi
Ta mất người, như người đã mất tên
Như dòng sông nước quẩn quanh buồn
Như người đi cách mặt xa lòng
Ta nhủ thầm, "Em có nhớ không?"
Sài Gòn ơi
Đâu những ngày khi thành phố xôn xao
Trong niềm vui tiếng hỏi câu chào
Sáng đời tươi thắm vạn sắc màu
Nay còn gì đâu
Ai ra đi nhớ hàng me già
Thu công viên, hoa vàng, tượng đá
Thôi hết rồi, mộng ước xa xôi
Theo dòng đời trôi
Sài Gòn ơi
Đâu những ngày mưa mùa khoác áo đi
Tay cầm tay nói nhỏ câu gì
Đâu quầy hoa, quán nhạc đêm về
Đâu rộn ràng giọng hát Khánh Ly
Sài Gòn ơi
Thôi hết rồi, những ngày hát bên nhau
Đâu Phạm Duy với tình ca sầu
Mắt lệ rơi khóc thuở ban đầu
Còn gì đâu
Ai ra đi nhớ hàng me già
Thu công viên, hoa vàng, tượng đá
Ta tiếc thời âu yếm xa xưa
Nay còn gì đâu
Sài Gòn ơi
Ta mất người, như người đã mất tên
Như hàng cây lá đỏ trông tìm
Mặt trời soi dáng nhỏ dịu hiền
Đang ngậm ngùi trên môi lắng im
Sài Gòn ơi
Ta mất người, như người đã mất tên
Như mộ bia, đá lạnh, hương nguyền
Như trời xa đã bỏ đất liền
Còn gì đâu…
Chợt nhớ Khánh Ly hát nhạc Nguyễn Đình Toàn làm chi để phải tìm CD này để các bạn cùng nghe (mới phê).
https://www.youtube.com/watch?v=oFwXn6XemxQ
Nếu ai chưa đọc “Việt Eden Địa đàng hạ giới”, chưa nghe 4 danh ca Sĩ Phú, Khánh Hà, Tuấn Anh, Thanh Hà hát “Ở lại” thơ Du Miên nhạc Trần Quảng Nam và Khánh Ly hát “Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên” của Nguyễn Đình Toàn thì sẽ không thấy thấm những dòng lệ nửa thế kỷ vẫn lăn dài trên má “người di tản buồn” (biết chừng đâu có bạn lại tìm nhạc khúc này của Nam Lộc qua giọng ca của chính tác giả hay Khánh Ly!)
https://www.youtube.com/watch?v=-1Ev1yBJnnA
https://www.youtube.com/watch?v=3MGC6aebg8s
Biết đâu đấy!
LLQ
(tháng 9 năm 2023)
GHI THÊM:
Tôi có nói chuyện với Du Miên và biểu ổng chỉ cách ọt-đơ sách. Ổng nói dễ ợt, vô đây bấm 1 cái rồi theo đó điền điền đít-cạc rồi sách sẽ gởi về ngay:
Ổng còn nói thêm tiền bán sách sẽ sung vào quỹ sinh hoạt Thư Viện tồn tại 24 năm qua…
